Profilaktyka raka szyjki macicy

RAK SZYJKI MACICY JAKO PROBLEM ZDROWOTNY

 

       Rak szyjki macicy jest szóstym, co do częstości, nowotworem u kobiet w Polsce. Rocznie ok. 1.900 kobiet umiera z tego powodu. Głównymi czynnikami ryzyka raka szyjki macicy są:

  • infekcje wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV),
  • wiek (zachorowalność zwiększa się wraz z wiekiem, szczyt zachorowań przypada pomiędzy 45 a 55 rokiem życia),
  • wczesne rozpoczęcie życia seksualnego,
  • duża liczba partnerów seksualnych,
  • duża liczba porodów,
  • niski status społeczny i ekonomiczny,
  • palenie papierosów,
  • stwierdzona wcześniej zmiana patologiczna w badaniu cytologicznym,
  • partnerzy seksualnie niemonogamiczni, z infekcją HPV (ryzyko zachorowania wzrasta 20-krotnie).

 

 

METODA I CEL WYKONYWANIA BADAŃ PRZESIEWOWYCH

 

       Badania przesiewowe w kierunku wykrywania raka szyjki macicy polegają na wykonywaniu badań cytologicznych wymazów z ujścia zewnętrznego kanału i z tarczy szyjki macicy. Skryning cytologiczny, ze względu na niski koszt i wysoką skuteczność, jest najpopularniejszą metodą badań przesiewowych. W wyniku przeprowadzenia badania cytologicznego można wykryć zmiany przedrakowe i raka we wczesnym okresie zaawansowania choroby. Niezbędnym warunkiem efektywności skryningu cytologicznego jest jego masowość, szacuje się bowiem, że dopiero przy objęciu badaniami przesiewowymi 75% populacji można uzyskać 25% spadek umieralności. W programach przesiewowych nieprawidłowe wyniki badania cytologicznego wymagające dalszych procedur diagnostycznych stanowią od 1% do 8% (w Polsce ok. 2,5%) wszystkich ocenionych rozmazów.

       Badania cytologiczne w SPZOZ w Siedlcach wykonywane są:

  1. w ramach Programu profilaktyki raka szyjki macicy - etap podstawowy, skojarzonego ze świadczeniami ambulatoryjnej opieki specjalistycznej,
  2. poza Programem - w ramach ambulatoryjnej opieki specjalistycznej, w przypadku wskazań klinicznych, na podstawie decyzji lekarza poradni ginekologiczno-położniczej.
CEL PROGRAMU

       Celem realizacji programu jest zmniejszenie wskaźnika umieralności kobiet na raka szyjki macicy do poziomu osiągniętego w przodujących w tym zakresie krajach Unii Europejskiej oraz podniesienie poziomu wiedzy kobiet na temat profilaktyki raka szyjki macicy i wprowadzenie na terenie całego kraju jednolitego modelu postępowania diagnostycznego.

DO KOGO JEST SKIEROWANY PROGRAM?

       Program profilaktyki raka szyjki macicy obejmuje populację kobiet w wieku od 25 do 59 lat (przy określaniu wieku brany jest pod uwagę rok urodzenia).

 

Poszczególne etapy realizacji programu:

Realizacja programu profilaktyki raka szyjki macicy obejmuje następujące etapy:

  1. podstawowy - polegający na pobraniu materiału z szyjki macicy do przesiewowego badania cytologicznego realizowany przez SPZOZ w Siedlcach w ramach umowy z Narodowym Funduszem Zdrowia w rodzaju ambulatoryjna opieka specjalistyczna,
  2. diagnostyczny - polegający na ocenie mikroskopowej pobranego materiału diagnostycznego,
  3. pogłębionej diagnostyki - polegający na wykonaniu badania kolposkopowego lub kolposkopii z celowanym pobraniem wycinków i badaniem histopatologicznym, realizowany przez SPZOZ w Siedlcach w ramach umowy z Narodowym Funduszem Zdrowia w rodzaju profilaktyczne programy zdrowotne.
WARUNKI REALIZACJI PROGRAMU - ETAP PODSTAWOWY
  1. badania są przeprowadzane:
    1. raz na 3 lata,
    2. co 12 miesięcy u kobiet obciążonych czynnikami ryzyka (zakażonych wirusem HIV, przyjmujących leki immunosupresyjne, zakażone HPV - typem wysokiego ryzyka),
  2. spełnione kryterium wiekowe,
  3. pacjentka po zakończeniu leczenia i kontroli onkologicznej z powodu nowotworu złośliwego szyjki macicy (decyzję podejmuje lekarz prowadzący leczenie onkologiczne),
  4. pobranie materiału do przesiewowego badania cytologicznego jest realizowane przez lekarza ginekologa w ramach porady zabiegowo-diagnostycznej w ambulatoryjnej opiece specjalistycznej w zakresie położnictwa i ginekologii w następujących poradniach SPZOZ w Siedlcach:
    1. Poradnia Ginekologiczno-Położnicza, Siedlce, ul. Starowiejska 15, tel. (25) 644 24 85
    2. Poradnia Ginekologiczno-Położnicza, Siedlce, ul. Mazurska 1, tel. (25) 643 62 16.
  5. uzyskanie od pacjentki udokumentowanej zgody na przetwarzanie danych osobowych, która zapewni możliwość przekazywania w uzasadnionych przypadkach informacji (w szczególności wyników badań, wezwania po odbiór wyników badań) bezpośrednio z systemu informatycznego Narodowego Funduszu Zdrowia lub przez koordynatora programu.
DALSZE POSTĘPOWANIE ZALEŻNOŚCI OD WYNIKU BADANIA CYTOLOGICZNEGO
  1. wynik prawidłowy (określony jest jako brak podejrzenia śródnabłonkowej neoplazji oraz raka) - ponowne zgłoszenie się do Programu - etap podstawowy po upływie 3 lat w przedziale wieku od 28 do 59 lat,
  2. wynik prawidłowy - ponowne zgłoszenie się do Programu - etap podstawowy po upływie 12 miesięcy w przypadku kobiet obciążonych czynnikami ryzyka,
  3. rozmaz cytologiczny niemożliwy do oceny - powtórzenie badania,
  4. wynik nieprawidłowy - dalsze postępowanie w oparciu o rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego,
  5. rozpoznanie nowotworu złośliwego szyjki macicy lub innego schorzenia wymagającego leczenia specjalistycznego - wyłączenie z Programu i skierowanie (poza Programem) na dalsze badania diagnostyczne lub leczenie do świadczeniodawców posiadających z Narodowym Funduszem Zdrowia umowy w odpowiednich rodzajach świadczeń.
ZASADY REALIZACJI PROGRAMU NA ETAPIE POGŁĘBIONEJ DIAGNOSTYKI

       Realizacja Programu profilaktyki raka szyjki macicy na etapie pogłębionej diagnostyki następuje na podstawie skierowania pacjentki z etapu podstawowego programu (w zależności od wyniku badania cytologicznego) i obejmuje:

  1. zarejestrowanie (wprowadzenie do bazy danych w systemie informatycznym udostępnionym przez Narodowy Fundusz Zdrowia) kobiety skierowanej do badania kolposkopowego,
  2. wykonanie badania kolposkopowego (stanowi metodę weryfikacji nieprawidłowych wyników cytologicznych lub przypadków klinicznego podejrzenia raka szyjki macicy przy prawidłowym wyniku badania cytologicznego,
  3. w przypadku zaistnienia wskazań do weryfikacji uzyskanego obrazu kolposkopowego - pobranie celowanych wycinków do badania histopatologicznego w celu potwierdzenia lub wykluczenia śródnabłonkowej neoplazji (CIN) lub raka,
  4. badanie histopatologiczne pobranego w wyniku biopsji materiału,
  5. postawienie rozpoznania na podstawie przeprowadzonych badań,
  6. podjęcie decyzji dotyczącej dalszego postępowania diagnostyczno - leczniczego (skierowanie do leczenia lub określenie terminu kolejnego badania cytologicznego),
  7. zgłoszenie do Regionalnego Rejestru Nowotworów uzyskanych dodatnich wyników badań na kartach zgłoszenia nowotworu złośliwego,
  8. prowadzenie elektronicznej bazy danych badanych kobiet i wyników ich badań w systemie informatycznym udostępnionym przez Narodowy Fundusz Zdrowia,
  9. wyłączenie z Programu i skierowanie (poza programem) do dalszej diagnostyki lub leczenia - w przypadku rozpoznania nowotworu szyjki macicy lub innego schorzenia wymagającego leczenia specjalistycznego
MIEJSCA REALIZACJI PROGRAMU - ETAP DIAGNOSTYKI POGŁĘBIONEJ
  • Poradnia Ginekologiczno-Położnicza, Siedlce, ul. Starowiejska 15, tel. (25 644-24-85).